Scientists discover true love

From The Sunday Times
January 4, 2009
Scientists discover true love
John Harlow and Brendan Montague

SCIENTISTS have discovered true love. Brain scans have proved that a small number of couples can respond with as much passion after 20 years as most people exhibit only in the first flush of love.

The findings overturn the conventional view that love and sexual desire peak at the start of a relationship and then decline as the years pass.

A team from Stony Brook University in New York scanned the brains of couples who had been together for 20 years and compared them with those of new lovers. They found that about one in 10 of the mature couples exhibited the same chemical reactions when shown photographs of their loved ones as people commonly do in the early stages of a relationship.

Previous research suggested that the first stages of romantic love, a rollercoaster ride of mood swings and obsessions that psychologists call limerence, start to fade within 15 months. After 10 years the chemical tide has ebbed away.

The scans of some of the long-term couples, however, revealed that elements of limerence mature, enabling them to enjoy what a new report calls “intensive companionship and sexual liveliness”.

The researchers nicknamed the couples “swans” because they have similar mental “love maps” to animals that mate for life such as swans, voles and grey foxes.

The reactions of the swans to pictures of their beloved were identified on MRI brain scans as a burst of pleasure-producing dopamine more commonly seen in couples who are gripped in the first flush of lust.

“The findings go against the traditional view of romance – that it drops off sharply in the first decade – but we are sure it’s real,” said Arthur Aron, a psychologist at Stony Brook.

Previous research had laid out the “fracture points” in relationships as 12-15 months, three years and the infamous seven-year itch.

Aron said when he first interviewed people claiming they were still in love after an average of 21 years he thought they were fooling themselves: “But this is what the brain scans tell us and people can’t fake that.”

One pair of Aron’s swans are Billy and Michelle Jordon who, 18 years after they met, still make their friends envious. The couple, who live in Newport Beach, California, hold hands all the time. “It comes very naturally,” said Michelle, 59.

Lisa Baber, 40, and her husband David, 46, from Bristol, say they still feel the same frisson as when they got together 17 years ago.

“He was crazy and so exciting, he whisked me off my feet,” said Lisa. “That excitement is very much alive. We make sure our lives are always changing.”

Other couples who have kept their passion include Tony and Cherie Blair and Michael and Shakira Caine. Michael Howard, the former Tory leader, and his wife Sandra have been together for more than 30 years.

Aron said he and his wife Elaine, both 64, have a strong relationship but were a little jealous of the swans. “Their relationships are intense and sexually active, too, without many of the downsides of first love,” he said last week.

http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/relationships/article5439805.ece

Trí thức

"Người trí thức, như tôi hiểu, không phải là người làm hòa dịu, cũng không phải là người tạo dựng sự đồng thuận, mà là người dấn hết thân mình, hứng mọi hiểm nguy, luôn luôn lấy phê phán làm cơ sở; trí thức là người từ chối, dù phải trả với giá nào, những công thức dễ dãi, những tư tưởng nhàm cũ, những kết luận chiếu lệ nơi lời nói và hành động của những người có quyền hoặc của những đầu óc máy móc.

Đâu phải họ chỉ từ chối một cách thụ động mà thôi: họ còn tích cực, công khai nói lên tiếng nói của họ. Lựa chọn cốt yếu mà người trí thức phải đối phó là: hoặc liên minh với sự bền vững của người thắng trận, người chế ngự, hoặc - và đây là con đường khó khăn nhất - xem sự bền vững đó như đáng cảnh báo, như một tình thế có cơ nguy đưa người yếu và người thua cuộc đến chỗ diệt vong. Nghĩ đến kinh nghiệm lệ thuộc của kẻ yếu và kẻ thua, người trí thức không quên những tiếng nói và những người đã bị lãng quên". (Edward W. Said, Des intellectuels et du pouvoir, Paris, Seuil, 1996)

Brains vs brawn

History's most eminent geniuses share a common trait: most would have been picked last for school sports teams

By Misty Harris, Canwest News Service


Researchers from the University of California discovered a negative association between IQ and physical health in youth.

Researchers from the University of California discovered a negative association between IQ and physical health in youth.
Photograph by: Photos.com,

Some of history's most eminent geniuses share a common trait, aside from their ability to make mere mortals look bad: most would have been picked last for school sports teams.

Analyzing archival data buried for more than 70 years, researchers from the University of California discovered a negative association between IQ and physical health in youth. Their study, which appears in the journal Psychological Science, draws on data concerning 282 geniuses, including Voltaire, Abraham Lincoln, Rene Descartes, Isaac Newton and Michelangelo.

"We cannot always assume that good goes with good," says study co-author Dean Keith Simonton, a professor of psychology. "We don't necessarily have the smart, stable, and fit on one side and the dumb, unstable, and sick on the other."

The study examined historical geniuses in 10 achievement categories: politicians, revolutionaries, military commanders, religious leaders, scientists, philosophers, informative writers, imaginative writers, composers and artists.

Across all groups — although less so for military men — Simonton and co-author Anna V. Song found superior intelligence was linked to inferior physical health during youth. While this could be a result of the sample's extreme selectivity, the researchers say it may also be that being "sickly" in youth helps accelerate intellectual development.

The philosopher Descartes, for example, was in such poor health as a boy that his teachers allowed him to sleep until noon. He later said it was during those morning hours that he came up with all his best ideas.

Horatio Nelson, the Royal Navy's most revered sailor, might never have been accepted into the British navy and become the hero of the Battle of Trafalgar were it not for a family connection, as he was a feeble, sickly child. Likewise, the writer Charles Dickens was prone to sickness and violent spasms as a child, both of which kept him away from physical games and glued to books.

"Instead of spending all that time on the basketball court or baseball field, the kid becomes the nerdy bookworm, joining science clubs and serving on the knowledge bowl team," explains Simonton. But while these characteristics might hold true in childhood, he adds, they don't necessarily continue into the genius' maturity.

"The genius CEO who was always picked last in gym class as a child might later become quite the terror on the tennis court."

The study uses data gathered for Catharine Cox's widely recognized genius studies in the early 1900s. Simonton notes that Cox would have been displeased with his findings since she strongly believed good goes with good — a concept that generally holds true for the average person but not for those Simonton calls "the cream of the cream of the cream."

Engineer John Saringer, whose medical devices have helped millions of people mitigate the effects of immobility, spent his childhood in and out of hospitals due to chronic health problems. Although Stouffville, Ont.-based Saringer says this made him "an outcast" among his peers, he believes the time alone put him on the path to success.

"By 15, I was playing blindfold chess against four players at once — and winning — taking charge of my own life very rapidly to become an empowered, financially independent adult," says Saringer, who was on his way to his first million by the age of 20.

Dan Hoch, principal of an elementary school in Airdrie, Alta., says the study echoes author and pop sociologist Malcolm Gladwell's recent conclusion that 10,000 hours of practice is the critical threshold for providing people the experience needed to excel at something.

"If I'd had poor health as a kid, perhaps I would've been more housebound, done more reading and taken my studies more seriously," says Hoch, a lifelong athlete who recently learned his IQ is in the 99.9th percentile. "As it happened, I did well enough in school but I wasn't a high achiever."

Bob Yewchuk, an officer with Mensa Canada, based in Mississauga, Ont., whose IQ falls within the top two per cent of society, sees a bit of himself in the study but suspects physical prowess is just one small part of an achievement puzzle shaped by everything from parental influence to access, to resources.

"I was not an athletic person, partially due to my physical stature — or lack of it," says Yewchuk, "but I hesitate to draw any conclusions from that."

© Copyright (c) Canwest News Service

Is Genius Born or Can It Be Learned?

Friday, Feb. 13, 2009

By John Cloud

Is it possible to cultivate genius? Could we somehow structure our educational and social life to produce more Einsteins and Mozarts — or, more urgently these days, another Adam Smith or John Maynard Keynes?

How to produce genius is a very old question, one that has occupied philosophers since antiquity. In the modern era, Immanuel Kant and Darwin's cousin Francis Galton wrote extensively about how genius occurs. Last year, pop-sociologist Malcolm Gladwell addressed the subject in his book Outliers: The Story of Success.

The latest, and possibly most comprehensive, entry into this genre is Dean Keith Simonton's new book Genius 101: Creators, Leaders, and Prodigies (Springer Publishing Co., 227 pages). Simonton, a psychology professor at the University of California, Davis, is one of the world's leading authorities on the intellectually eminent, whom he has studied since his Harvard grad-school days in the 1970s.

For most of its history, the debate over what leads to genius has been dominated by a bitter, binary argument: is it nature or is it nurture — is genius genetically inherited, or are geniuses the products of stimulating and supportive homes? Simonton takes the reasonable position that geniuses are the result of both good genes and good surroundings. His middle-of-the-road stance sets him apart from more ideological proponents like Galton (the founder of eugenics) as well as revisionists like Gladwell who argue that dedication and practice, as opposed to raw intelligence, are the most crucial determinants of success.

Too often, writers don't nail down exactly what they mean by genius. Simonton tries, with this thorough, slightly ponderous, definition: Geniuses are those who "have the intelligence, enthusiasm, and endurance to acquire the needed expertise in a broadly valued domain of achievement" and who then make contributions to that field that are considered by peers to be both "original and highly exemplary." (Read TIME's 2007 cover story, "Are We Failing Our Geniuses?")

Fine, now how do you determine whether artistic or scientific creations are original and exemplary? One method Simonton and others use is to add up the number of times an individual's publications are cited in professional literature — or, say, the number of times a composer's work is performed and recorded. Other investigators count encyclopedia references instead. Such methods may not be terribly sophisticated, but the answer they yield is at least a hard quantity.

Still, there's an echo-chamber quality to this technique: genius is what we all say it is. Is there a more objective method? There are IQ tests, of course, but not all IQ tests are the same, which leads to picking a minimum IQ and calling it genius-level. Also, estimates of the IQs of dead geniuses tend to be fun, but they are based on biographical information that can be highly uneven. (Read TIME's 1999 cover story about the "I.Q. Gene.")

So Simonton falls back on his "intelligence, enthusiasm, and endurance" formulation. But what about accidental discoveries? Simonton mentions the case of biologist Alexander Fleming, who, in 1928, "noticed quite by chance that a culture of Staphylococcus had been contaminated by a blue-green mold. Around the mold was a halo." Bingo: penicillin. But what if you had been in Fleming's lab that day and noticed the halo first? Would you be the genius?

Recently, the endurance and hard work part of the achievement equation has gotten a lot of attention, and the role of raw talent and intelligence has faded a bit. The main reason for this shift in emphasis is the work of Anders Ericsson, a friendly rival of Simonton's who teaches psychology at Florida State University. Gladwell featured Ericsson's work prominently in Outliers. (See the top 10 non-fiction books of 2008.)

Ericsson has become famous for the 10-year rule: the notion that it takes at least 10 years (or 10,000 hours) of dedicated practice for people to master most complex endeavors. Ericsson didn't invent the 10-year rule (it was suggested as early as 1899), but he has conducted many studies confirming it. Gladwell is a believer. "Practice isn't the thing you do once you're good," he writes. "It's the thing you do that makes you good."

Simonton rather dismissively calls this the "drudge theory." He thinks the real story is more complicated: deliberate practice, he says, is a necessary but not sufficient condition for creating genius. For one thing, you need to be smart enough for practice to teach you something. In a 2002 study, Simonton showed that the average IQ of 64 eminent scientists was around 150, fully 50 points higher than the average IQ for the general population. And most of the variation in IQs (about 80%, according to Simonton) is explained by genetics.

Personality traits also matter. Simonton writes that geniuses tend to be "open to experience, introverted, hostile, driven, and ambitious." These traits too are inherited — but only partly. They're also shaped by environment.

So what does this mean for people who want to encourage genius? Gladwell concludes his book by saying the 10,000-hour rule shows that kids just need a chance to show how hard they can work; we need "a society that provides opportunities for all," he says. Well, sure. But he dismisses the idea that kids need higher IQs to achieve success, and that's just wishful thinking. As I argued here, we need to do more to recognize and not alienate high-IQ kids. Too often, principals hold them back with age-mates rather than letting them skip grades.

Still, genius can be very hard to discern, and not just among the young. Simonton tells the story of a woman who was able to get fewer than a dozen of her poems published during her brief life. Her hard work availed her little — but the raw power of her imagery and metaphor lives on. Her name? Emily Dickinson.

• Find this article at:


• http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1879593,00.html

Kỳ hoa dị thảo, anh cầu làm chi

"Anh an tet vui ve nhe. Hen lan sau gap lai." Đó là tin nhắn gửi lúc 20:10 27/1, sau cuộc gọi nhỡ lúc 20:09. Lúc đó em có lẽ đã vào trong rồi. Lần này gặp em chỉ được 2 lần, không nói chuyện gì nhiều cả. Xao xuyến, xốn sang. Nhưng có lẽ chỉ đến đấy thôi. Ừ, lần sau nếu còn có nhớ đến nhau.

28 Tết, đến một nơi lạ. Dòng suối trong xanh.

Tình yêu - Trần Dần

TÌNH YÊU

Gửi em K, những ngày phải xa nhau

Em ơi
         anh không ngủ được
                                        bốn đêm rồi!
Nhớ em
          đường phố Sinh Tử
                     đen cả mũi
                                   mùi than
                                              mùi bụi
Nhớ gian nhà
                bây giờ
                           lùi lủi
                                    một mình em
Em ạ,
          Tình yêu không phẳng lặng bao giờ
Nó đè sóng,
                  đè mưa
                             nổi bão...
Tình yêu
            không phải chuyện
                             đưa cho nhau
                                     ngày một bó hoa
Nó là chuyện
                  những đêm ròng
                                    không ngủ
tóc tai bù
               như những rặng cây to
nó vật vã
               những đêm trời lộng gió
Tình yêu
         không phải là
                    kề vai mơ
                    sầu mộng dưới trăng mòn
mà phải sống
                 phải cởi trần
                          mưa nắng
phải mồ hôi
              chảy đẫm
                        tận buồng gan
Tình yêu không phải
                    chuyện ngàn năm
                                   kề sát má
mà bỗng dưng -
                  một quả tim chung
phải bổ nó
                làm 
                đôi
người một nửa
                     người
                     ôm một nửa...
Tình yêu
            không phải là
                những chiếc toa đen
                     con tàu cuộc sống
tùy chuyến đi
               mà cắt bỏ
                       hoặc nối thêm
Mà tự nó là
           một ĐẦU TÀU HỎA
có nghìn toa
             buổi - sáng
                      buổi - không đèn
Triệu mã lực
              con tàu điên
                      tàu dại
nó đâm bừa
              gãy cẳng
                         ngày đêm
nó hú chết
            thời gian
                      khoảng cách
nó rú lên
            trên trái đất
                         chưa người
chưa xã hội
              chưa luân thường
                                 ước lệ...
Tình yêu không phải
                  chuyện bạ sao yêu
                                    cũng được
nó lạ lùng
           như giữa một trời sao
                              triệu triệu ánh
Chỉ có anh
                   đã khản tiếng
                                    kêu gào
mới gọi được
                  vì - sao - em
                                    hay khóc
Và có em
           đi mải đến mê
                                người
mới dừng lại
                ôm mình anh
                               buồn tủi
vì - sao - anh
               rốc lửa
                     xém bên trời...
Tình yêu
             không phải
                         có hoặc không
                                      cũng được!
mà nó như là
                những vần thơ
những bắp thịt
                những đường gân
                                      tổ quốc

* * * * *

Em ơi
     em lại khóc
                      em à?
Gian nhà vắng
            con chó nằm nó rú...
Anh mới đấm lên trời
                    dăm quả đấm
bây giờ anh
                    ngồi
                        chết
                             một gian buồng
bốn bức tường
               nó giữ chịt người
                                     anh
để giáo dục anh về nhiều chuyện
                                  và chuyện yêu
                               - là chuyện chúng mình...
Em đọc kỹ
              trang thơ này nhé
Em đếm xem
               bao chữ
                        bao vần
cũng tựa bao đêm
                    em ngắm sao trời
em đã thấy
                  một vì sao
                               ngất ngưởng
vì - sao - anh
            nó chuyển bến bên trời
đuôi nó cháy - đúng là
                          vì sao dữ
Anh cho phép
              em khóc nhiều
                               khóc nữa
Em ơi
         tình yêu em
                không có tuổi bao giờ
mươi thế kỷ
                vì sao
                    anh
                          vẫn cháy...

TRẦN DẦN

"Em đọc kỹ/ trang thơ này nhé". Lời nhắn nhủ của nhà thơ Trần Dần dành cho người tình Bùi Thị Ngọc Khuê - sau này là người bạn đời.

Nhất định thắng - Trần Dần

Tôi ở phố Sinh Từ
Hai người
Một gian nhà chật.
Rất yêu nhau sao cuộc sống không vui ?
Tổ quốc hôm nay
                    tuy gọi sống hòa bình
Nhưng mới chỉ là trang thứ nhất
Chúng ta còn muôn việc rối tinh...
         Chúng ta
Ngày làm việc, đêm thì lo đẫy giấc
Vợ con đau thì rối ruột thuốc men
Khi mảng vui - khi chợt nhớ chợt quên
Trăm cái bận hàng ngày nhay nhắt.
Chúng ta vẫn làm ăn chiu chắt.
Ta biết đâu bên Mỹ miếc tít mù
Chúng còn đương bày kế hại đời ta ?

Tôi đi giữa trời mưa đất Bắc
Đất hôm nay tầm tã mưa phùn
Bỗng nhói ngang lưng
máu rỏ xuống bùn
Lưng tôi có tên nào chém trộm ?
A ! Cái lưỡi dao cùn !
Không đứt được mà đau !
Chúng định chém tôi làm hai mảnh
Ôi cả nước ! Nếu mà lưng tê lạnh
Hãy nhìn xem: có phi vết dao ?
Không đứt được mà đau !
Lưng Tổ Quốc hôm nay rớm máu

Tôi đã sống rã rời cân não
Quãng thời gian nhưng nhức chuyện đi Nam
Những cơn mưa rơi mãi tối sầm
Họ lếch thếch ôm nhau đi từng mảng
Tôi đã trở nên người ôm giận
Tôi đem thân làm ụ cản đường đi

       - Dừng lại !

                  - Đi đâu ?

                         - Làm gì ?

Họ kêu những thiếu tiền, thiếu gạo
Thiếu cha, thiếu Chúa, thiếu vân vân
Có cả anh nam chị nữ kêu buồn

      - Ở đây

               Khát gió, thèm mây...

                  Ô hay !

Trời của chúng ta gặp ngày mây rủ
Nhưng trời ta sao bỏ nó mà đi ?
Sau đám mây kia
Là cả miền Nam
Sao nỡ tưởng non bồng của Mỹ !
Tôi muốn khóc giữ từng em bé
      - Bỏ tôi ư ? - Từng vạt áo - gót chân
Tôi muốn kêu lên - những tiếng cộc cằn...

- Không ! Hãy ở lại!
Mảnh đất ta hôm nay dù tối
Cũng còn hơn
               Non bồng Mỹ
                              Triệu lần...
Mảnh đất dễ mà quên ?
               Hỡi bạn đi Nam
Thiếu gì ư?
Sao chẳng nói thật thà ?

Chỉ là:
      - Thiếu quả tim bộ óc !

Những lời nói sắp thành nói cục
Nhưng bỗng dưng tôi chỉ khóc mà thôi
Tôi nức nở giữa trời mưa bão.
Họ vẫn ra đi.

        - Nhưng sao bước rã rời ?
Sao họ khóc ?
          Họ có gì thất vọng ?
Đất níu chân đi,
               Gió cản áo quay về
Xa đất Bắc tưởng như rời cõi sống.
Tưởng như đây là phút cuối cùng
Trăng trối lại : - Mỗi lùm cây - Hốc đá
      - Mỗi căn vườn - gốc vả - cây sung
Không nói được, chỉ còn nức nở
Trắng con ngươi nhìn lại đất trời
Nhìn cơn nắng lụi, nhìn hạt mưa sa
Nhìn con đường cũ, nhìn ngôi sao mờ
Ôi đất ấy - quên làm sao được ?
Quên sao nơi ấm lạnh ngọt bùi
Hôm nay đây mưa gió dập vùi
       - Mưa đổ mãi lên người xa đất Bắc...

Ai dẫn họ đi ?
               Ai ?
Dẫn đi đâu ? - Mà họ khóc mãi thôi
Trời vẫn quật muôn vàn tảng gió
Bắc Nam ơi, đứt ruột chia đôi
Tôi cúi xuống - Quỳ xin mưa bão
Chớ đổ thêm lên đầu họ
                                - Khổ nhiều rồi !
Họ xấu số - chớ hành thêm họ nữa
Vườn ruộng hoang sơ - cửa nhà vắng chủ
          Miền Nam muôn dặm, 
                                  Non nước buồn thương
Họ đã đi nhưng trút lại tâm hồn
Ơi đất Bắc ! Hãy giữ gìn cho họ !

Tôi ở phố Sinh Từ
Những ngày ấy bao nhiêu thương xót
Tôi bước đi
               không thấy phố
                         không thấy nhà
Chỉ thấy mưa sa
                       trên màu cờ đỏ

Gặp em trong mưa
Em đi tìm việc
Mỗi ngày đi lại cúi đầu về
      - Anh ạ !
        họ vẫn bảo chờ...
Tôi không gặng hỏi, nói gì ư ?
Trời mưa, trời mưa
Ba tháng rồi
Em đợi
Sống bằng tương lai
Ngày và đêm như lũ trẻ mồ côi
Lũ lượt dắt nhau đi buồn bã...
Em đi
      trong mưa
                  cúi đầu
                         nghiêng vai
Người con gái mới mười chín tuổi

Em ơi.
Em có biết đâu ta khổ thế này
                                    vì sao?
Em biết đâu 
            Mỹ miếc, Ngô nghê gì?
Khổ thân em mưa nắng đi về lủi thủi
Bóng chúng
            đè lên
                 số phận
                        từng người

Em cúi đầu đi mưa rơi
Những ngày ấy bao nhiêu thương xót
Tôi bước đi
        không thấy phố
                     không thấy nhà
Chỉ thấy mưa sa
                trên màu cờ đỏ.
Đất nước khó khăn này
                   sao không thấm được vào Thơ ?
Những tủ kính tôi dừng chân dán mũi
Các thứ hàng ế ẩm đợi người mua
Nhưng mà sách - hình như khá chạy
À quyển kia của bạn này - bạn ấy
Quyển của tôi tư lự nét đăm đăm
Nó đang mơ : - Nếu thêm cả miền Nam
Số độc giả sẽ tăng dăm bảy triệu
Tôi đã biến thành người định kiến
Tôi ước ao tất cả mọi người ta
Đòi thống nhất phải đòi từ việc nhỏ

- Từ cái ăn
             cái ngủ
                   chuyện riêng tư
- Từ suy nghĩ
             nựng con
                  và tán vợ.

Trời mưa mãi lây rây đường phố
Về Bắc Nam tôi chưa viết chút nào
Tôi vẫn quyết Thơ phải khua bão gió
Nhưng hôm nay
                  tôi bỗng cúi đầu
Thơ nó đi đâu ?
               Sao những vần thơ
Chúng không chuyển, không xoay trời đất ?
Sao chúng không chắp được cõi bờ ?
Non nước sụt sùi mưa
Tôi muốn bỏ thơ
                làm việc khác
Nhưng hôm nay tôi mê mải giữa trời mưa
Chút tài mọn
             tôi làm thơ chính trị.

Những ngày ấy bao nhiêu thương xót
Tôi bước đi
              không thấy phố
                     không thấy nhà
Chỉ thấy mưa sa
                     trên màu cờ đỏ.

Em ơi ! - Ta ở phố Sinh Từ
Em đương có chuyện gì vui hử ?
À cái tin trên báo - Ừ em ạ
Hôm nay bọn Mỹ miếc, lũ Ngô nghê
Chúng đang phải dậm chân đấm ngực !
Vượt qua đầu chúng nó,
                         mọi thứ hàng
Những tấn gạo vẫn vượt đi
Những tấn thư, tài liệu
Vẫn xéo qua đầu chúng, giới ranh gì ?
Ý muốn dân ta
là lực sĩ khổng lồ
Đè cổ chúng mà xóa nhòa giới tuyến
Dân ta muốn trời kia cũng chuyển
Nhưng
Trời mưa to lụt cả gian nhà:
Em tất tả che mưa cản gió
Con chó mực nghe mưa là rú
Tiếng nó lâu nay như khản em à
Thương nó nhỉ - Nó gầy - Lông xấu quá
Nó thiếu ăn - Hay là giết đi ư ?
Nó đỡ khổ - Cả em đỡ khổ.
Em thương nó - Ừ thôi chuyện đó
Nhưng hôm nay em mới nghĩ ra
Anh đã biến thành người định kiến
Mực ơi!
đừng oán chủ Mực à!...

Những ngày ấy bao nhiêu thương xót
Tôi bước đi
               không thấy phố
                         không thấy nhà
Chỉ thấy mưa sa
              trên màu cờ đỏ.

Tôi đi giữa trời mưa đất Bắc
Tai bỗng nghe những tiếng thì thầm
Tiếng người nói xen tiếng đời ầm ã
     - Chúng phá hiệp thương
                        - Liệu có hiệp thương
     - Liệu có tuyển cử
     - Liệu tổng hay chẳng tổng ?
     - Liệu đúng kì hay chậm vài năm ?
Những câu hỏi đi giữa đời lỏng chỏng.
Ôi xưa nay Người vẫn thiếu tin Người
Người vẫn thường kinh hoảng trước Tương lai
Người quên mất Mỹ là sư tử giấy.
Người vẫn vội - Người chưa kiên nhẫn mấy
Gan người ta chưa phải đúng công nông
Người chửa có dạ lim trí sắt
Người mở to đôi mắt mà trông !
A tiếng kèn vang
quân đội anh hùng
Biển súng
           rừng lê
                bạt ngàn con mắt
Quân ta đi tập trận về qua
Bóng cờ bay đỏ phố đỏ nhà...
Lá cờ ấy lá cờ bách thắng
Đoàn quân kia muôn trận chẳng sờn gan

Bao tháng năm đói rét nhọc nhằn
Từ đất dấy lên
            là quân vô sản
Mỗi bước đi lại một bước trưởng thành
Thắng được chiến tranh
                            giữ được hòa bình
Giặc cũ chết - Lại lo giặc mới
Đoàn quân ấy kẻ thù sợ hãi
Chưa bao giờ làm mất bụng dân yêu
Dân ta ơi ! chiêm nghiệm đã nhiều
Ai có LÝ ? Và ai có LỰC ?
Tôi biết rõ đoàn quân sung sức ấy
Biết nhân dân
           Biết Tổ Quốc Việt Nam này
Những con người từ ức triệu năm nay
           Không biết nhục
           Không biết thua
           Không biết sợ !

Hôm nay
Cả nước chỉ có một lời hô
                       THỐNG NHẤT
Chúng ta tin khẩu hiệu ta đòi
      - Giả miền Nam !
                   Tôi ngửa mặt lên trời
Kêu một tiếng - Bỗng máu trời rơi xuống
Vài ba tia máu đỏ rớt vào tôi
Dân ta ơi !
Những tiếng ta hô
Có sức đâm trời chảy máu.
Không địch nào cưỡng nổi ý ta
Chúng ta đi - Như quả đất khổng lồ
Hiền hậu lắm - Nhưng mà đi quả quyết...
Hôm nay
Những vần thơ tôi viết
Đã giống lưỡi lê : Đâm
                 Giống viên đạn : Xé
                 Giống bão mưa : Gào
                 Giống tình yêu : Thắm

Tôi thường tin ở cuộc đấu tranh đây
Cả nước đã bầu tôi toàn phiếu
Tôi là người vô địch của lòng tin
Sao bỗng đêm nay,
                 tôi cúi mặt trước đèn ?
Gian nhà vắng chuột đêm nó rúc.
Biết bao nhiêu lo lắng hiện hình ra.
Hừ ! Chúng đã biến thành tảng đá
                                    chặn đường ta !
Em ơi thế ra
Người tin tưởng nhất như anh
                vẫn có phút giây ngờ vực
Ai có lý ? Và ai có lực ?
Ai người tin ? Ai kẻ ngã lòng tin ?
Em ơi
Cuộc đấu tranh đây
                      cả nước
                             Cả hoàn cầu
Cả mỗi người đêm ngủ vẫn lo âu
Có lẫn máu, có xót thương lao lực
Anh gạch xóa trang thơ hằn nét mực
Bỗng mặt anh nhìn thấy ! lạ lùng thay !
Tảng đá chặn đường này !
Muôn triệu con người
                       Muôn triệu bàn tay
Bật cả máu ẩy đá lăn xuống vực !
Anh đã nghĩ: Không có đường nào khác
Đem ngã lòng ra
                 mà thống nhất Bắc Nam ư ?
Không không !
Đem sức gân ra !
Em ơi em !
Cái này đỏ lắm, gọi là TIM
         Anh dành cho cuộc đấu tranh giành THỐNG NHẤT

Hôm nay
Trời đã thôi mưa
                  thôi gió
Nắng lên
       đỏ phố
             đỏ nhà
Đỏ mọi buồng tim lá phổi
Em ơi đếm thử bao nhiêu ngày mưa!
Bây giờ
Em khuân đồ đạc ra phơi
Em nhé đừng quên
Em khuân tất cả tim gan chúng mình
                                 phơi nắng hết.
Em nhìn
       cao tít
            trời xanh
Dưới phố bao nhiêu cờ đỏ
Hôm nay em đã có việc làm
Lương ít - sống còn khó khăn!
Cũng là may...
Chính phủ muôn lo nghìn lắng
Thực có tài đuổi bão xua mưa
                           không thì còn khổ!
Em treo cờ đỏ đầu nhà
Lá cờ trừ ma
Xua được bóng đen chúng nó...
Đúng rồi! Đó là công sức của dân ta
                                   lùa mây đuổi gió
Những vết thương kháng chiến đỏ lòm
Đã móm miệng, lên da lên thịt.
Tôi bỗng nhói ở nơi lồng ngực

Em ơi
Chúng đốt phố Ga-li-ê-ni
                     và nhiều phố khác.
Anh đã sống ở Sài - Gòn thủa trước
Cảnh miền Nam thành một góc tim anh
Chúng đốt tận đâu
                     mà lửa sém tim mình
Tim nó thui đen một nửa
Từ dạo ấy
            mà em chẳng rõ.

   - Em hãy đỡ cho anh khỏi ngã
Đứng dậy
Một lúc!
Cờ bay
        đỏ phố
               đỏ nhà
Màu cờ kia là thang thuốc chữa cho anh.
Em có thấy bay trên trời xanh
Hàng triệu tâm hồn?
Em ơi
Hôm nay
       trời xanh
               xanh đục
Nắng lên
        đỏ phố
                đỏ cờ...

Ta ở phố Sinh Từ
Em này
Hôm nay
         đóng cửa
Cả nhà ra phố
             mít tinh
Chúng ta đi
            nỗi bão
                   biểu tình
Vung cờ đỏ
             hát hò
                 vỡ phổi
Hỡi những người
                 thành phố,
                          thôn quê
Đói no lành rách
Người đang vui
Người sống đang buồn
Tất cả!
      Ra đường!
Đi!
   hàng đoàn
         hàng đoàn
Đòi lấy tương lai:
HÒA BÌNH
          THỐNG NHẤT
                       ĐỘC LẬP
                            DÂN CHỦ
Đó là tim
         là máu đời mình
Là cơm áo! Là ái tình
Nhất định thắng!

1955

(Trần Dần - Thơ, Nhà xuất bản Đà Nẵng  - 2008)